Çimentolarda bulunan Cr VI (Suda Çözünen Krom 6) insan sağlığı açısından zararları nedeni ile sektör tarafından takip edilmektedir. Avrupa’da geçerli kısıtlamaların ülkemizde de 2022 yılı itibari ile gelmesi beklenmektedir. Cr VI (Krom 6) kısıtlaması ile çimento üreticileri ürünlerinde bulunan Cr VI miktarlarını yasal zorunluluklar çerçevesinde değerlendirerek gerekli önlemleri almakla yükümlü olacaklardır.
Daha fazla bilgi için ‘Krom 6 Nedir? Çimentoda Nasıl Oluşur? Nasıl Düşürülür’ ve ‘Çimento Katkıları: Çimentoda Krom VI ve Sürdürülebilirlik’ adlı yazımıza göz atabilirsiniz
Çimentoda Cr VI Nedir ve Nasıl ortaya çıkar?
Cr VI (Krom 6) genellikle çimento hammaddelerinde bulunan Cr VI bileşiklerinden, çimento üretim prosesinde kullanılan refrakter tuğlaları, yakıtlar, Cr VI içerikli öğütücü bilyalar ve plakalardan çimentoya geçmektedir.
Çimento su ile karıştırıldığında bazı reaksiyonlar meydana gelir. Bunlardan biri de çimento yapısında bulunan Cr VI iyonun çözünerek suyun içine geçmesidir. Çimento su ile karıştığında Cr VI ortaya çıkmaktadır.
Çimentoda Cr VI Miktarı Ne Olmalıdır?
KKDİK (Kimyasalların Kaydı Değerlendirilmesi İzni ve Kısıtlaması) yönetmeliği Ek 17, 47. maddesinde çimentoda bulunan çözünebilir kromun 2 ppm’den küçük olması gerektiği belirtilmektedir.
Çimento ve çimento içeren karışımlar yalnızca makineler tarafından elleçleniyorsa ve cilt ile temas olasılığının olmadığı kontrollü, kapalı ve tamamen otomatik yapılan işlemlerde herhangi bir Cr VI kısıtlaması bulunmamaktadır.
Çimentoda Cr VI için İstenilen Değer Nasıl Sağlanır?
Çimento içindeki Cr VI ’nın kaynağı genellikle çimento hammaddeleridir. Hammaddede krom bileşikleri kontrol edilerek düşük seviyelerde tutulabilir. Hammadde krom bileşiklerinin kontrolü mümkün olmadığı durumlarda ise çimento üretim prosesinde krom indirgeyici maddeler kullanılarak Cr VI değeri 2 ppm değerinin altına çekilebilmektedir.
Cr VI’nın Sağlığa Zararları
CR VI ciddi sorunlara yol açabilen bir maddedir. Dikkatle kullanılması ve takip edilmesi önemlidir. Cilde teması halinde dermatit hastalığına neden olur. Deri ve burun mukozasında şiddetli tahriş edicidir. Örneğin ülser ve burun delimesine yol açabilir. Dahası, ciddi solunum yollarında problemlere yol açar. Akciğer kanserine yol açabilir. Zehirlidir. Dolayısıyla kullanımı son derece dikkat isteyen bir maddedir. Üretiminin takip edilmesi ve yasal zorunluluklara tabi tutulması gereklidir. Çimento sektörü tarafından takip edilmesi de ayrıca önemlidir. Cr VI (Krom 6) kısıtlaması ile çimento üreticileri ürünlerinde bulunan Cr VI miktarlarını yasal zorunluluklar çerçevesinde değerlendirerek gerekli önlemleri almakla yükümlü olacaklardır.
Sık Sorulan Sorular
Çimentoda Cr VI nasıl ortaya çıkar?
Cr VI (Krom 6), genellikle çimento hammaddelerinde bulunan Cr VI bileşiklerinden, çimento üretim prosesinde kullanılan refrakter tuğlalardan, yakıtlardan ve Cr VI içerikli öğütücü bilya ile plakalardan çimentoya geçer. Çimento su ile karıştırıldığında yapısında bulunan Cr VI iyonu çözünerek suyun içine geçer.
Çimentoda suda çözünen krom için sınır değer nedir?
KKDİK (Kimyasalların Kaydı Değerlendirilmesi İzni ve Kısıtlaması) yönetmeliği Ek 17, 47. maddesinde çimentoda bulunan çözünebilir kromun 2 ppm’den küçük olması gerektiği belirtilir. Çimento ve çimento içeren karışımlar yalnızca makineler tarafından elleçleniyorsa ve cilt ile temas olasılığının olmadığı kontrollü, kapalı ve tamamen otomatik işlemlerde herhangi bir Cr VI kısıtlaması bulunmaz.
Çimentoda Cr VI değeri nasıl düşürülür?
Çimento içindeki Cr VI’nın kaynağı genellikle çimento hammaddeleridir. Hammaddedeki krom bileşikleri kontrol edilerek düşük seviyelerde tutulabilir. Hammadde krom bileşiklerinin kontrolü mümkün olmadığı durumlarda çimento üretim prosesinde krom indirgeyici maddeler kullanılır ve Cr VI değeri 2 ppm değerinin altına çekilir.
Cr VI’nın sağlığa zararları nelerdir?
Cr VI, cilde teması halinde dermatit hastalığına neden olur. Deri ve burun mukozasında şiddetli tahriş edicidir, ülser ve burun delinmesine yol açabilir. Solunum yollarında ciddi problemlere ve akciğer kanserine yol açabilir. Zehirli bir maddedir; kullanımı dikkat ister, üretiminin takip edilmesi ve yasal zorunluluklara tabi tutulması gereklidir.
