cimento-uretim-asamalari
Okuma Süresi 5 dakika
Paylaş:

Beton Güvenlik Bariyerleri Performans Sınıfları Nelerdir?

Beton güvenlik bariyerleri, yol güvenliği için sürdürülebilir bir çözüm sunarlar. Beton bariyerlerin çalışma alanındaki işçileri korumak için yerleştirilen geçici sistemlerden, ağır taşıtlara yönelik en üst seviye koruma sistemlerine kadar uzanan geniş bir ürün yelpazesi bulunur. Beton bariyerlerin ilk yapım maliyetleri diğer bariyer sistemlerinin yapım maliyetleriyle hemen hemen aynı olmasına rağmen 50 yıllık servis ömürleri sayesinde yaşam döngüsü maliyetleri konusunda rakipsizlerdir [5].

Bu yazımızda, beton bariyerlerin TS EN 1317-2’ye göre çarpma performansına ilişkin gereklerine, otokorkuluk sınıflarına, çalışma genişliğine ve darbe şiddeti indeksi seviyelerine yer vereceğiz. Farklı hız ve taşıt türlerine hizmet veren yollarda bariyer tiplerinin belirlenmesi konuları aktarılacaktır.

Yolcu ve diğer yol kullanıcılarının can güvenliği, kaza bedeli konuları göz önüne alınarak motosiklet trafiği, yol çalışmaları, akıllı trafik uygulamalarında sabit ve hareketli beton bariyer kullanım avantajları için Güvenlik Bariyerleri: Beton Güvenlik Bariyerlerin Trafik Güvenliğindeki Önemi adlı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Güvenlik Bariyerleri için Performans Sınıfları Nelerdir?

TS EN 1317-2 (Yol güvenlik sistemleri – Bölüm 2: Taşıt parapetleri dâhil güvenlik bariyerleri için performans sınıfları, çarpma deneyi kabul kriterleri ve deney yöntemleri) standardına göre bariyerin performans sınıfını belirlemek için Tablo 1’de tarif edilen taşıt çarpma deneyine tabi tutulduğunda, güvenlik bariyeri Tablo 2, Tablo 3, Tablo 4, Tablo 5’de belirtilen gereklere uygun olmalıdır.

carpma-deneyleri
Tablo 1. Taşıt çarpma deneyine ilişkin tarifler (TS EN 1317-2)

Bariyer sınıfları, araçları yolda tutma seviyelerine göre, geçici (T), normal (N) ve ağır (H) olmak üzere 3 farklı sınıfta tanımlanmıştır (Tablo 2). N sınıfı sistem normal araçları (otomobil), H sınıfı sistem ağır vasıtaları (kamyonet, otobüs, tır vb.) kapsamaktadır (Şekil 1).

Tablo 2. Yolda tutma seviyeleri (TS EN 1317-2)
guvenlik-bariyerleri-siniflari
Şekil 1. Yolda tutma seviyelerine göre güvenlik bariyerleri sınıfları

Bariyer sınıfları, taşıt yolcusu çarpma şiddeti değerlendirme ASI ve THIV indeks değerlerine göre, A, B ve C sınıfı olmak üzere 3 farklı sınıfta tanımlanmıştır (Tablo 3). Yoldan çıkmış bir otomobilde bulunan yolcu için çarpma şiddeti seviyesi A, B seviyesine göre daha yüksek, B seviyesi de C seviyesine göre daha yüksek güvenlik seviyesi sağlar (Şekil 2) [4].

carpma-siddeti-gosterge
Tablo 3. Çarpma şiddeti seviyeleri (TS EN 1317-2)
carpisma-siddet-seviyeleri
Şekil 2. Çarpma şiddet seviyeleri

Son kriter ise sistem deplasmanı yani çalışma genişliğidir (Şekil 3). Çarpma deneyi esnasında güvenlik bariyerinde oluşan şekil değiştirme, dinamik yer değiştirme, çalışma genişliği ve taşıt girme mesafesi ile nitelendirilir (Şekil 4).

guvenlik-bariyerleri-calisma-genisligi
Şekil 3. Çalışma genişliği seviyeleri
guvenlik-bariyerleri-dinamik-yer-degistirme
Şekil 4. Dinamik yer değiştirme (Dm), çalışma genişliği (Wm) ve taşıt girme mesafesi (VIm) ölçüm değerleri

Dinamik yer değiştirme (Dm), bariyerin dinamik yanal yer değiştirmesidir. Çalışma genişliği (Wm) ise, bariyerin, şekil değişimine uğramamış başlangıcı ile yanal yer değiştirme bitimi arasında kalan yanal mesafedir. Ağır yük taşıtlarına ait taşıt girme mesafesi (VIm) de, otobüsün dinamik yanal konumudur.

TS EN 1317-2’de verilen güvenlik sisteminde oluşan şekil değiştirme sınıfları Tablo 4 ve Tablo 5’te verilmektedir.

beton-guvenlik-bariyerleri
Tablo 4. Çalışma genişliği seviyeleri (TS EN 1317-2)
guvenlik-bariyerleri-tasit-seviyeleri
Tablo 5. Taşıt girme seviyeleri (TS EN 1317-2)

Güvenlik bariyerlerinin enerji yutma performansını tespit etmek için darbe deneyleri yol gösterici olmaktadır. Gerçek çarpışma deneylerine hazırlık olarak, beton bariyerin darbe yüklerini yutma kapasitesi ve yüzeyin kayma/fren dayanımını ölçme amaçlı Çimsa Hazır Beton test alanında sarkaç deneyleri yapılmıştır (Şekil 5).

Beton otokorkuluğun çarpışma davranışını ölçme ve ölçülen performans değerleri ile TS EN 1317-2 standardına göre belgelendirme için yapılan örnek çarpışma pist alanı test görüntüleri Şekil 6’de verilmektedir.

bariyer-testi-modelleme
Şekil 5. Çarpışma testi öncesi laboratuvar ortamında yapılan modelleme çalışmaları
carpisma-testi-bariyer
Şekil 6. Çarpışma testi görüntüleri

Beton Bariyer Tipinin Belirlenmesi Neden Önemlidir?

Belçika’da yapılan araştırmaya göre tüm karayollarını kapsama alan trafik kazalarının istatistikleri değerlendirildiğinde, yolun çevresindeki bir engele çarpma ile ölümle sonuçlanma oranı %40’dır. Engele çarpma ile ölümle sonuçlanan kazalar engel tipine göre dağılım göstermektedir [2] (Şekil 7). Bununla birlikte, engelin yoldan uzaklığı parametresi de önemlidir (Şekil 8). Bu bilgiler, karayolun güvenliği için bariyerin performans, malzeme ve çalışma genişliği seçiminin önemini gösterir.

guvenlik-bariyerleri-engeller
Şekil 7. Engellere karşı çarpışmada ölümlerin engel tipine göre dağılımı
engeller-guvenlik
Şekil 8. Engellere karşı çarpışmada ölümlerin engelin yoldan uzaklığına göre dağılımı (Belçika, 2006-2010)

TS 1317-2 standardına göre güvenlik bariyerleri performans sınıflarını yolda tutma seviyesi, çarpma şiddet seviyesi ve çalışma genişliği seviyesine göre belirlenir.

Gelişmiş ülkeler karayolu güvenliğinde beton bariyerleri tercih etmektedir. Özellikle, karayolu trafik güvenliği açısından kritik kesim olan orta refüjlerde beton bariyer seçimi yapılmaktadır.

Güvenlik bariyeri olarak beton bariyer kullanımı bakım sıklığı, bakım bedeli, ömrü ve kaza bedeli ele alındığında diğer malzemeler (çelik, çelik halat, ahşap) ile üretilen bariyer kullanımına göre daha güvenli ve avantajlıdır.

Kullanılan Kaynaklar:
Yazar: Fulya Gülen Şahin

Beton; çimento, agrega (çakıl,kum, mıcır vb.), su ve bazı katkı maddelerinin karıştırılarak oluşturulduğu bir yapı malzemesidir. Başlangıçta plastik ve akıcı kıvamda olan …

İnşaat ve yapı malzemeleri sektörü, hayatımızın birçok alanında karşımıza çıkan ve her anlamda etkileşimde bulunan malzemelerle dolu. Ancak çimento, bu geniş yelpazede …